De ReliCanon is bedoeld voor alle geïnteresseerden in de Nederlandse religieuze en ideologische geschiedenis en in de herkomst van de Nederlandse identiteit. Zo'n klein landje en zó verdeeld in religieus en ideologisch opzicht! Daarmee is misschien wel in één zin het eigene van het Nederlandse religieuze en ideologische verleden én heden weergegeven. Al eeuwenlang vormt ons randgebied van het Europese continent een kruispunt van geloofstradities. Die hebben in telkens wisselende omstandigheden vele Nederlanders in hun doen en laten geïnspireerd maar soms ook ernstig geschaad. De ReliCanon is een levensbeschouwelijk(1)-historische canon en biedt een logisch overzicht van de diversiteit van religie en ideologie in haar historische context. Tegen de achtergrond van politieke, kerkelijke, sociale en intellectuele ontwikkelingen laat de ReliCanon tal van historische momenten, groeperingen en personen de revue passeren met telkens een verwijzing naar een Wikipedia-pagina(2). De ReliCanon is onmisbaar voor eenieder die zich wil oriënteren op de veel omvattendheid van de Nederlandse religieuze en ideologische geschiedenis. 

De ReliCanon is ook bedoeld om de Nederlandse identiteit enigszins te kunnen duiden. De Nederlandse identiteit laat zich vertalen in gemeenschappelijke waarden en normen die in de Nederlandse samenleving nastrevenswaardig worden beschouwd. Joodse waarden(3) komen uit de Hebreeuwse Bijbel - voor Christenen het Oude Testament (OT) - en belangrijke Joodse waarden zijn deugdzaamheid en gehoorzaamheid. Christelijke waarden als naastenliefde en verdraagzaamheid komen uit het Nieuwe Testament (NT). Humanistische waarden vinden hun oorsprong in het Christelijk humanisme van Desiderius Erasmus en in de cultureel-filosofische en intellectuele stroming tijdens de Verlichting. Het gaat onder meer om verantwoordelijkheid voor je eigen leven en dat van anderen in de samenleving en het recht om vorm te geven aan je eigen leven. Calvinistische waarden vinden hun oorsprong in de ethische en morele principes van Calvijn en in de door de Gereformeerde Kerk gedomineerde zeventiende-eeuwse samenleving, zoals dienstbaarheid en rentmeesterschap. Liberale waarden zijn ontleend aan het gedachtegoed van Thorbecke en vinden (wederom) hun oorsprong in de Verlichting. Binnen dit gedachtegoed zijn vrijheid, tolerantie en gelijkwaardigheid belangrijke waarden. En tenslotte, sociaaldemocratische waarden, deze zijn afgeleid van het socialisme en (vooral) ontleend aan het gedachtegoed van Drees - de belangrijkste sociaaldemocraat van de vorige eeuw. Sociaaldemocratische waarden zijn onder meer sociale rechtvaardigheid en solidariteit. Alle hiervoor genoemde waarden worden behandeld in de ReliCanon. 

In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het nemen van verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de samenleving, meer oog voor wat mensen bindt. Het onderwijs speelt van oudsher een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Leerlingen leren in de klas standpunten verkennen en verwoorden, overleggen, overtuigen, naar elkaar luisteren, reageren en kritisch denken. Maar ook de maatschappelijke stage en een protocol om pesten tegen te gaan, komen direct voort uit de verantwoordelijkheid die de school neemt voor de burgerschapsvorming van leerlingen. Scholen hebben een wettelijke taak om bij te dragen aan ‘actief burgerschap en sociale integratie'. Actief burgerschap verwijst daarbij naar de bereidheid en het vermogen deel uit te maken van een gemeenschap en daar een actieve bijdrage aan te leveren. Sociale integratie houdt in een actieve deelname van burgers aan de samenleving en de bekendheid met de Nederlandse identiteit en hun betrokkenheid bij uitingen van de Nederlandse cultuur. De ReliCanon kan het onderwijs helpen door het 'raamwerk' te leveren waarin de Nederlandse identiteit in een levensbeschouwelijk-historische context is geplaatst. Wilt u de ReliCanon opnemen in een leerplan en deze eventueel aanpassen of uitbreiden? Dat kan! De ReliCanon is gemaakt met behulp van het gratis te gebruiken Timeline JS. Indien u een Google Account heeft dan kunt u een kopie van het ReliCanon spreadsheet maken. Nadat u het ReliCanon spreadsheet heeft aangepast, kunt u deze in Timeline JS gebruiken. Het is toegestaan de ReliCanon te wijzigen en te distribueren onder de volgende voorwaarden (klik hier).

Natuurlijk is het samenstellen van een levensbeschouwelijk-historische canon een ridicule onderneming! Het is evenzo een leuke manier om aandacht te vragen voor de geschiedenis van dit onmisbare aspect van de Nederlandse samenleving alsook voeding te geven aan het publieke debat over de Nederlandse identiteit. Dit debat barstte jaren geleden los toen prinses - nu Koningin - Máxima - terloops meldde dat zij, in de jaren dat ze Nederlandse was, de Nederlandse identiteit nog niet had ontdekt... Mao had zijn rode boekje, misschien moet er ook een oranje boekje komen over onze Nederlandse identiteit.... voor onze kinderen en voor allochtone Koninginnen!



(1) Levensbeschouwing is een visie op het leven: wat het leven betekent, wat de waarde ervan is en hoe het geleefd moet worden. Onder levensbeschouwing verstaan we alle traditionele religies, spirituele tradities, religieuze stromingen en seculiere ideologieën, die waarden bevatten die mensen nastrevenswaardig vinden in het leven, die antwoorden bevatten op de vraag naar de zin van het leven, die voor mensen richtinggevend zijn voor hun handelen in de praktijk van alledag en waaraan mensen vorm kunnen geven door middel van riten en rituelen. 

(2) De verwijzende Wikipedia-pagina's zijn op juistheid en volledigheid gecontroleerd. In een aantal gevallen dat de juistheid en/of volledigheid ernstig tekort schoot - bijvoorbeeld de pagina over de Nadere Reformatie (onjuist) of over de Christelijke theosofie (niet volledig) - is een andere verwijzing opgenomen. 

(3) Om over 'Joodse waarden' te spreken is feitelijk onjuist en onbedoeld kwetsend. In de 13e en 14e eeuw werden Joden in Nederland massaal verdreven of uitgemoord en vanaf de 16e eeuw werden Joden - nieuwkomers uit Spanje, Portugal, Duitsland, Polen en Rusland – over het algemeen zwaar gediscrimineerd. Na de Tweede Wereldoorlog wilde de Nederlandse samenleving Joden eindelijk met respect behandelen – wellicht vanuit een schuldgevoel over de Holocaust - maar toen waren er te weinig Joden over om nog invloed op de Nederlandse samenleving te kúnnen uitoefenen. Dat we ze binnen deze context toch ‘Joodse waarden’ noemen moet gelezen worden als waarden die we het oude Joodse volk, zoals beschreven is in het Oude Testament, toedichten en onderdeel zijn geworden van onze Christelijke cultuur.
Jodendom (OT)
Betekenisgevend 
Deugdzaamheid
Eerbied
Gehoorzaamheid
Trouw 

Christendom (NT) 
Naastenliefde
Nederigheid
Rechtvaardigheid
Verdraagzaamheid 
Vergevingsgezindheid

Humanisme (Erasmus)
Autonomie
Menswaardigheid
Verantwoordelijkheid
Zelfbeschikking
Zelfredzaamheid

Calvinisme (Calvijn)
Behoudendheid 
Dienstbaarheid 
Rentmeesterschap 
Verbondenheid
Vlijt

Liberalisme (Thorbecke)
Doelmatigheid 
Gelijkwaardigheid
Tolerantie
Vrijheid
Zakelijkheid

Sociaaldemocratie (Drees) 
Bestaanszekerheid
Dienstbaarheid
Leefbaarheid
Sociale rechtvaardigheid
Solidariteit